Sami Lushtaku dhe Republika e Dhunës

(Kronika e Bariut)

Sami Lushtaku rikthehet në qendër të krizës kosovare pasi një zëvendësministër përfundoi i përgjakur nga ai, ndërsa PDK-ja hesht pa asnjë distancim publik.

Kosova rrëshqiti edhe një hap më thellë në paqëndrueshmëri politike të mërkurën, pasi skena dhune shpërthyen në Skenderaj, komunë e lidhur prej kohësh me strukturat e fuqisë së elitës së dikurshme të luftës, më pak se një muaj para se republika të shkojë drejt zgjedhjeve të saj të treta parlamentare brenda vetëm gjashtëmbëdhjetë muajsh.

Sipas deklaratave të publikuara nga partia në pushtet, Lëvizja Vetëvendosje, Hysni Mehani, kryetar i degës së partisë në Skenderaj dhe zëvendësministër në Ministrinë e Financave, u sulmua fizikisht teksa pinte kafe me aktivistë të partisë dhe ish-deputeten Arjeta Fejza në një lokal në qendër të qytetit. Partia e akuzoi Sami Lushtakun, kryetarin e Skenderajt dhe një figurë e lartë e lidhur me Partinë Demokratike të Kosovës, bashkë me truprojat dhe bashkëpunëtorët e tij, për kryerjen e sulmit.

Fotografia e publikuar nga Vetëvendosje e shfaq Mehanin të përgjakur në fytyrë. Partia pretendoi se ai fillimisht ishte goditur me grushte dhe më pas në kokë me gotë qelqi, ndërsa Bahri Zabeli, një tjetër zyrtar i partisë, ishte sulmuar po ashtu pasi kishte tentuar të ndërhynte.

Sipas dëshmisë së ish-deputetes së Vetëvendosjes, Arjeta Fejza, e cila ndodhej në tavolinë me Hysni Mehanin në momentin e incidentit, sulmi ndodhi pa asnjë komunikim apo provokim paraprak. Në një deklaratë për Kallxo.com, Fejza tha se Lushtaku iu afrua papritur tavolinës ku ata po pinin kafe në qendër të Skenderajt dhe e sulmoi Mehanin fillimisht me telefon, më pas me grushte dhe në fund me gotë qelqi. Ajo deklaroi se Bahri Zabeli, sekretar i qendrës së LVV-së në Skenderaj, u sulmua nga persona të tjerë teksa përpiqej të ndalte përplasjen. Fejza këmbënguli se në tavolinë nuk ishte përmendur as emri i Lushtakut dhe se biseda kishte qenë krejtësisht për çështje pune, duke e përshkruar incidentin si “sulm ndaj demokracisë” dhe duke kërkuar reagim urgjent nga organet e drejtësisë.

Arjeta Fejza rrëfen momentin kur, sipas saj, Sami Lushtaku sulmoi fizikisht zëvendësministrin Hysni Mehani në një kafene në qendër të Skenderajt.

Vetëvendosje e përshkroi incidentin si “dhunë banditeske” dhe kërkoi veprim urgjent ligjor kundër përgjegjësve.

Lushtaku mohoi se e kishte sulmuar personalisht Mehanin. Në një deklaratë të publikuar më vonë në rrjetet sociale, ai pretendoi se “qytetarët reaguan” pasi dëgjuan thirrje dhe akuza që e etiketonin si “Sami Serbia”, gjuhë që është bërë gjithnjë e më e zakonshme në klimën thellësisht të polarizuar politike të Kosovës.

“Jetën time e kam kaluar në shërbim të vendit”, shkroi Lushtaku, duke shtuar se etiketime të tilla nuk do të toleroheshin më nga banorët e Skenderajt.

Reagimi nga Lidhja Demokratike e Kosovës sinjalizoi po ashtu shqetësim në rritje mes aktorëve opozitarë dhe qendrorë se normalizimi i retorikës nxitëse dhe intimidimit fizik po fillon të gërryejë kufijtë e garës demokratike në Kosovë. Ndonëse partia nuk caktoi drejtpërdrejt përgjegjësi për dhunën në Skenderaj, deklarata e saj paralajmëroi se përhapja e gjuhës së urrejtjes, kërcënimeve politike dhe asaj që e quajti “terror digjital” rrezikon të krijojë një klimë ku dhuna pranohet gjithnjë e më shumë si pjesë e jetës publike dhe politike.

Një heshtje po aq domethënëse ka ardhur edhe nga Partia Demokratike e Kosovës. Deri në momentin e publikimit të këtij artikulli, PDK-ja dhe kandidati i saj për kryeministër, Bedri Hamza, nuk janë distancuar publikisht nga veprimet e dhunshme të njërit prej figurave të tyre më të fuqishme politike, Sami Lushtaku, dhe nuk e kanë dënuar sulmin ndaj zyrtarëve të Vetëvendosjes në Skenderaj. Mungesa e çdo reagimi nga partia ka shtuar pyetjet mbi gatishmërinë e lidershipit opozitar për t’u përballur me kulturën e dhunës politike që prej vitesh i ka ndjekur segmente të caktuara të politikës kosovare7.

Përplasja vjen në një moment paralize të thellë institucionale në Kosovë. Zgjedhjet e parakohshme janë caktuar për 7 qershor pas dështimeve të përsëritura për ta stabilizuar parlamentin dhe për t’i siguruar proceset kushtetuese të nevojshme për vazhdimësinë e qeverisjes. Ky votim do të jetë zgjedhja e tretë parlamentare që nga fillimi i vitit 2025, një cikël që i ka rraskapitur institucionet politike dhe i ka thelluar tensionet ndërmjet administratës reformiste të kryeministrit Albin Kurti dhe rrjeteve opozitare të rrënjosura në rendin kriminal e politik të pasluftës.

Prej disa vitesh, kriza politike e Kosovës nuk zhvillohet më vetëm brenda parlamentit, por edhe përmes përplasjeve në rrugë, fushatave mediatike dhe akuzave për kërcënime me vrasje e dhunë fizike. Pak figura simbolizojnë më qartë ndërthurjen mes trashëgimisë së luftës, ndikimit politik dhe pushtetit detyrues sesa Sami Lushtaku.

Lushtaku doli nga lufta e Kosovës si komandant i lidhur me zonën operative të Drenicës të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, zonë që më vonë u bë një nga bastionet kryesore politike të PDK-së. Por gjatë dekadës së fundit, rrugëtimi i tij është bërë po aq i pandashëm nga akuzat për kërcënime të organizuara, dhunë dhe kapje institucionale, të cilat janë shfaqur vazhdimisht në procese gjyqësore, raportime hulumtuese dhe regjistra ndërkombëtare të sanksioneve.

Në vitin 2015, gjyqtarët e misionit të Bashkimit Europian për Sundimin e Ligjit në Kosovë, EULEX, e dënuan Lushtakun në rastet e Drenicës dhe e dënuan me dymbëdhjetë vjet burg për krime lufte të lidhura me vrasjen e një civili shqiptar. Vendimi u bë një nga aktgjykimet më të ndjeshme politikisht në historinë e pasluftës së Kosovës, jo më pak sepse përfshinte disa nga figurat më të fuqishme të dikurshme guerile të vendit.

Vitet që pasuan vetëm sa e forcuan reputacionin e Lushtakut si figurë e aftë të lundrojë, dhe herë pas here t’i shmanget, kufizimeve institucionale. Në vitin 2014, teksa e vuante dënimin, ai u arratis gjatë një transferimi spitalor në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës. Më vonë, bashkëshortja e tij pranoi fajësinë për lehtësimin e arratisjes dhe e mori një dënim me kusht të shndërruar në gjobë financiare.